Financiële positie en toelichting

Toelichting op de meerjarenbalans

Materiele vaste activa

De begrote investeringen in 2027 zijn in totaal € 16.1 miljoen. Dat is o.a. voor wegen en riool, openbare verlichting, revitaliseren bomenbestand en onderwijshuisvesting.

Voorraden

De begrote post onderhanden werk grondbedrijf (OHW) daalt licht. Het aantal grondexploitaties dat wij open hebben staan loopt terug en ook het bedrag per grondexploitaties. Het afsluiten van de exploitaties zelf duurt iets langer.

Uitzettingen - vorderingen < 1 jaar

Geen grote mutaties op de post verwacht.

Eigen vermogen en voorzieningen

De mutaties in de reserves en voorzieningen worden hieronder verder toegelicht.

Vaste schulden > 1 jaar

De investeringen worden gedeeltelijk gefinancierd door het aangaan van langlopende leningen.

Reserves

Hieronder geven we de ontwikkeling van de boekwaarden van de reserves weer.

Toelichting

Hieronder lichten we per reserve de verwachte mutaties in 2027 toe. De bedragen zijn in € 1.000.

 Algemene reserve

De mutaties in 2027 zijn:

• De toevoeging betreft het geraamde resultaat begroting 2027 à € 29k.
• De verwachte onttrekkingen in 2027 betreffen:        
  • Uitwerking van het amendement begroting 2026 zijnde € 50k leefbaarheidsbudget ten laste van de algemene reserve. In 2028 zal hetzelfde bedrag ook vrijvallen vanuit de algemene reserve voor hetzelfde doel.
  • Er wordt vanuit de tweede bestuursrapportage 2025 €29ktoegevoegd aan de algemene reserve voor het sanitair vervangen van de brandweerkazerne en tegelijk valt € 30k vrij, per saldo € 1k onttrekking.

Algemene reserve grondbedrijf

De risicoberekening voor het grondbedrijf wordt jaarlijks gemaakt. 

Reserve kapitaallasten investeringen maatschappelijk nut

De geraamde onttrekking in 2027 van € 303k vloeit voort uit de begroting 2026 en betreft de vrijval om de kapitaallasten te dekken van de investeringen met maatschappelijk nut.

Reserve voormalige voetbalkantines

Conform het raadsbesluit bij de jaarrekening 2019 is deze bestemmingsreserve gevormd.

De afwikkeling van 2 voetbalkantines heeft plaatsgevonden. De kapitaallasten van een voetbalkantine worden ten laste van deze bestemmingsreserve gebracht.

Reserve brede school en sporthal Haaren

In Haaren is deze reserve gevormd om een deel van de kosten van de bouw van de sporthal en brede school te dekken. Er vinden structurele onttrekkingen plaats.

Reserve erfpacht brede school Haaren

In Haaren is deze reserve gevormd om de rentelasten te dekken voor de in erfpacht uitgegeven ondergrond van de school.

Reserve opvang ontheemden

Deze reserve is in  2024 gevormd om de financiële  effecten van de landelijke opvangcrisis in de gemeente Oisterwijk te bestrijden.

Reserve Aanpak wachtlijsten

Vanuit de algemene uitkering zijn incidentele middelen ontvangen, die bij de Berap 2021 zijn toegewezen aan het project “aanpak wachtlijsten en verdringing”.

Het doel is om te zorgen dat de regio Hart van Brabant in 2030 wachtlijstvrij is. In de Berap 2022 is besloten hiervoor een bestemmingsreserve te vormen.

We stellen de raad voor om de bestemmingsreserve "Aanpak wachtlijsten" in 2027 vrij te laten vallen en daarmee de vermelde stijging van de kosten jeugdzorg in 2027 te dekken. Sinds het instellen van de reserve in 2022 is deze slechts beperkt ingezet.

Reserve omgevingswet

Bij raadsbesluit van 12 december 2024 heeft de gemeenteraad besloten om de middelen die via de algemene uitkering beschikbaar zijn gesteld voor de invoering van de omgevingswet te storten in een bestemmingsreserve omgevingswet. Dit vanwege de lange looptijd van het project. Vanuit de bestuursrapportage 2026 volgt dat de hoogte van de reserve omgevingswet niet toereikend is om alle kosten te dekken en is de raad voorgesteld om jaarlijks geld te storten in de bestemmingsreserve, zodat de kosten alsnog uit de reserve kunnen worden gedekt.  

Reserve versnelling woningbouw

Op 16 juni 2021 heeft de raad een motie aangenomen over het versnellen van de woningbouw. Er is een Programmaplan Versnellingsteam “Versneld bouwen in Oisterwijk” opgesteld. Bij de Berap 2022 is hiervoor een bestemmingsreserve ingesteld. De bestemmingsreserve wordt de komende jaren ingezet. De verwachte onttrekking vanaf 2027 betreft de inzet van personeel.

Reserve klimaatakkoord

Bij raadsbesluit van 26 juni 2025 is in lijn met het landelijke Klimaatakkoord en de Klimaatwet, de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) en de gemeentelijke duurzaamheidsagenda een bestemmingsreserve klimaatakkoord gevormd tot minimaal 2030. Zodat beleidsdoelen in concrete projecten uitgevoerd kunnen worden.

Reserve WoKT

Deze reserve is gevormd voor mobiliteitsmaatregelen gerelateerd aan woningbouwlocaties Pannenschuur VI, Haarendael, Moergestel Noord en Oostelvoortjes II. Hiervoor wordt bij het rijk een WoKT (Woningbouw op korte termijn)-bijdrage aangevraagd. De reserve is bedoeld om de aanvraag van deze rijkssubsidie te ondersteunen, waarbij het garanderen van cofinanciering een vereiste is.

In bestuursrapportage 2026 is de raad voorgesteld om het deel van de ontsluiting Moergestel vrij te laten vallen ten gunste van de algemene reserve, omdat de vereiste cofinanciering niet is gegarandeerd.

Reserve betaalbare woningbouw

De raad heeft deze reserve 2 juli 2026 ingesteld, met het doel het beschikbaar houden van ontvangen bijdragen van derden voor bovenwijkse voorzieningen en deze inzetten voor de uitvoering van de benoemde projecten uit het programma Kostenverhaal.

Structurele mutaties reserves

We kennen de volgende structurele mutaties reserves die dienen als dekking van de kapitaallasten.

1. Reserve investeringen met maatschappelijk nut; onttrekking 2027 € 303k
2. Reserve brede school Haaren; onttrekking 2027 € 39k
3. Reserve erfpacht brede school Haaren; onttrekking 2027 € 4k
4. Reserve voormalige voetbalkantines; onttrekking 2027 € 26k

Voorzieningen

Hieronder geven we de ontwikkeling van de boekwaarden van de voorzieningen weer.

Toelichting

Hieronder is per voorziening een toelichting opgenomen van de mutaties in 2025 en de verwachte mutaties in 2026.

Voorziening pensioenen voormalige wethouders (APPA)

De voorziening is ondergebracht bij twee pensioenverzekeraars. Voor de oud- wethouders, die een uitkering ontvangen uit de Appa voorziening, worden elk jaar nieuwe berekeningen voor de zogenaamde doelvermogens gemaakt. Mutaties zijn het gevolg van nieuwe berekeningen en het uitkeren van de pensioenen.

Voorziening achterstallig onderhoud wegen

In 2022 heeft voor het eerst een uitgebreide (beeld)inventarisatie plaatsgevonden van alle wegen in de gemeente Oisterwijk. In 2025 heeft dit een vervolg gekregen. Hier bleek dat er achterstallig onderhoud aan wegen is voor € 5,2 mln. Hiervoor is volgens de regelgeving een voorziening gevormd. We voeren het achterstallig onderhoud de komende jaren uit. We sturen actief op meekoppelkansen voor bijvoorbeeld rioolwerkzaamheden.

Voorziening spaarverlof

Voor het spaarverlof, zoals dit vanaf 2022 van toepassing is, moet voor de verplichting een voorziening worden opgenomen, omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn wat betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof.

 Voorziening Regeling Vervroegd Uittreden

In 2023 is de voorziening Regeling Vervroegd Uittreden (RVU) gevormd. De gemeente vormt een voorziening voor de financiële verplichting die de gemeente tegenover de ex-werknemer en de fiscus heeft op basis van deze regeling. De onttrekkingen en stortingen zijn afhankelijk van het aantal aanvragen.

 Voorziening beheerplan riolering

De dotatie aan de voorziening wordt gebruikt om een deel van de vervangingsinvesteringen conform het programma Water en Riool te dekken. Daarnaast sturen we actief op meekoppelkansen bij de uitvoering van het achterstallig onderhoud wegen. Waar mogelijk zetten we hiervoor de voorziening beheerplan riolering in.

Voorziening egalisatie tarieven riolering

Bij de vaststelling van het Programma Water is er een voorziening egalisatie tarieven riolering gevormd, om ongewenste schommelingen in tarieven te voorkomen.

Voorziening Landschapsverbetering Noenes

Deze voorziening is gevormd vanuit de bijdragen bewoners om de kosten kwaliteitsverbetering van het landschap te dekken.

Voorziening Sloop Duinenweg

Deze voorziening is december 2025 gevormd voor 50% van de sloopkosten, terreinherstel, notariskosten, belastingen en risico-opslag. Deze (sloop)kosten worden voor 50% gedragen door de gemeente en 50% door de ontwikkelaar van Heidepark Oisterwijk.

Voorziening sportaccommodatie Den Donk

Er is in 2020 een nieuwe voorziening voor het groot onderhoud van Den Donk gevormd. De stortingen en onttrekkingen vinden plaats aan de hand van het meerjarenonderhoudsplan.

Voorziening onderhoud gebouwen

Met ingang van 2026 is er een voorziening gevormd voor de kosten van groot onderhoud voor gemeentelijke gebouwen. De hoogte van de voorziening is berekend aan de hand van meerjarenonderhoudsplannen.