Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

Onze wegen, groenstructuren, riolering, civieltechnische kunstwerken en openbare verlichting vormen samen de kapitaalgoederen (assets) van de openbare ruimte. Deze assets vertegenwoordigen een grote financiële en maatschappelijke waarde.

De aanleg en het onderhoud leggen een aanzienlijk beslag op de gemeentelijke begroting. Tegelijkertijd gebruiken inwoners en bezoekers de openbare ruimte steeds intensiever. Veel assets naderen het einde van hun technische levensduur.

Om deze waarde te behouden, werken we continu aan goed beheer en onderhoud van de openbare ruimte.

Wij beheren de openbare ruimte met oog voor de toekomst. Deze aanpak hebben we vastgelegd in de Visie Openbare Ruimte, die de raad in 2023 heeft vastgesteld. Ook stelde de raad in 2023 het Financieel Beheerplan Wegen en Groen vast.

Deze documenten vormen de basis voor ons beheer en onderhoud in de periode 2023 tot en met 2027. Hierin staat onder andere dat wij wegen en groen beheren op kwaliteitsniveau B volgens de CROW-systematiek. Voor de dorpscentra geldt kwaliteitsniveau A.

De huidige beheerplannen sluiten steeds minder goed aan op de opgaven in de openbare ruimte. Daarom richten wij in 2027 een nieuwe beheersystematiek in volgens het CROW Assetmanagementmodel.

Assetmanagement richt zich op beheer en inrichting op basis van waarde. Daarbij kijken we niet alleen naar techniek en financiën. Ook leefbaarheid, verkeersveiligheid, duurzaamheid en klimaatbestendigheid wegen mee gedurende de volledige levensduur van een asset.

Deze aanpak helpt ons om beter in te spelen op de ambities uit het Bestuursakkoord. Dit leidt tot een nieuw strategisch beheerplan met een financiële doorkijk voor de middellange termijn. Deze beheerplannen, inclusief meerjarige doorkijk, presenteren we bij de begroting van 2028.

Voordat we een nieuw beheer- en financieel systeem invoeren, brengen we eerst de basis op orde.

Het afgelopen jaar hebben we een belangrijke stap gezet in het actualiseren van onze beheerdata. Deze werkzaamheden ronden we in 2027 af. De gegevens vormen de basis voor nieuwe beheerplannen en het bijbehorende financiële kader.

Daarnaast gebruiken we deze informatie voor nieuwe onderhoudscontracten voor de periode 2028 tot en met 2031. Deze contracten hebben betrekking op:

• het onderhoud van bomen en beplantingen;
• het maaien van bermen en sloten;
• het vegen van verhardingen.

Dit biedt ook kansen om ons beheer beter te laten aansluiten op opgaven rond biodiversiteit, versterking van het groenareaal en ecologisch groenbeheer.

We besteden de nieuwe onderhoudsbestekken in 2027 aan.

Voor het beheer van deze gegevens nemen we een functioneel beheerder beheersystemen aan. Deze medewerker werkt voor de drie GHO-gemeenten. De kosten verdelen we volgens de samenwerkingsovereenkomst van GHO.

Assets die niet meer met regulier onderhoud op het gewenste kwaliteitsniveau komen, komen in aanmerking voor vervanging of herinrichting. Dat geldt ook voor locaties waar grotere integrale opgaven spelen.

Andersom kijken we bij projecten vanuit beleid en uitvoeringsprogramma’s naar kansen om werkzaamheden te combineren. Zo maken we werk met werk.

Ons doel is een integraal ontwerp met een uitgangspunt van 60 jaar levensduur.

In 2027 werken we aan de laatste projecten uit de Meerjaren Investeringsplanning 2022-2026. Het gaat onder andere om:

• een deel van het Lindepark;
• het westelijke deel van de Schoolstraat (zijde Sonman);
• de Kantstraat;
• de Gemullehoekenweg;
• de Schoutenbuurt.

Ook staat de reconstructie van de Heusdensebaan en Haarenseweg gepland. Het fietspad Spoor Noord, tussen station NS en de Laarakkerweg, kruist beide wegen. Daarom combineren we de aanleg van dit fietspad met de werkzaamheden aan deze straten.

Door deze projecten samen uit te voeren beperken we de overlast en werken we kostenefficiënt.

Het fietspad langs de Ambachtstraat vormt eveneens een belangrijke schakel in het fietsnetwerk. In 2027 bereiden we de realisatie hiervan verder voor.

Daarnaast starten we met de aanleg van de rotonde Heusdensebaan-Sprendlingenstraat. Deze kruising wordt al jaren als onveilig ervaren. We combineren de aanleg van de rotonde met groot onderhoud aan de rijbaan van de Sprendlingenstraat.

De gemeente Oisterwijk beheert ongeveer 3.300.000 m² aan wegverhardingen. Dit bestaat uit:

• ongeveer 1.000.000 m² asfaltverharding;
• 1.600.000 m² elementenverharding;
• 3.200 m² betonverharding;
• 700.000 m² half- en onverharde wegen.

Daarnaast beheren we meer dan 8.000 lichtmasten en ongeveer 50 civieltechnische kunstwerken.

Wij hebben een wettelijke zorgplicht voor onze wegen. Deze zorgplicht is vastgelegd in artikel 16 van de Wegenwet. Daarom zorgen we ervoor dat onze infrastructuur veilig en comfortabel blijft.

Volgens NEN 3140 zijn wij ook verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en de veiligheid van onze elektrische installaties. In de openbare ruimte gaat het onder andere om:

• openbare verlichting;
• verkeersregelinstallaties;
• marktkasten;
• rioolgemalen;
• pompinstallaties.

Voor deze installaties moeten wij een installatieverantwoordelijke aanwijzen.

Om deze verantwoordelijkheid goed te organiseren, brengen we eerst het volledige areaal in beeld. Ook onderzoeken we waar reparaties of aanpassingen nodig zijn. De financiële gevolgen hiervan verwerken we later in de planning- en controlcyclus van 2027.

Naast onze eigen werkzaamheden vraagt ook de afstemming met ontwikkelaars en nutsbedrijven veel aandacht. Netcongestie zorgt voor omvangrijke werkzaamheden in de openbare ruimte.

De verwachting is dat in de komende tien jaar ongeveer een derde van onze straten open gaat voor kabels en transformatorstations. Een goede afstemming met netbeheerders en een wijkgerichte aanpak zijn daarom belangrijk.

We koppelen onze GIS-kaart aan die van de netbeheerders via het platform SynergieNL. Hierdoor delen we informatie over beheer en uitbreiding en stemmen we planningen beter op elkaar af.

Voorziening uitgesteld onderhoud

De afgelopen twee jaar hebben we hard gewerkt aan het terugdringen van uitgesteld onderhoud aan wegverhardingen.

Het maximaal aanvaardbare aandeel schadebeelden van kwaliteitsniveau C en D ligt tussen de 5% en 7%. Uit de weginspectie van 2026 blijkt dat het aandeel C- en D-kwaliteit is gedaald van ongeveer 15% in 2022 naar ongeveer 9% eind 2026.

Deze ontwikkeling zetten we in 2027 voort. Ons doel is om dit aandeel terug te brengen naar 5%.

In Moergestel en enkele wijken van Oisterwijk liggen relatief veel oudere verhardingen. Een schadebeeld van kwaliteitsniveau C of D zegt niet altijd iets over de uitstraling of bruikbaarheid van de verharding. Daarom combineren we onderhoud waar mogelijk met vervanging.

Volgens ons beleid vervangen we verharding in 30-kilometergebieden door gebakken straatklinkers. Over de volledige levensduur is dit een duurzamere en kostenefficiëntere oplossing.

Tijdens het wegwerken van het uitgestelde onderhoud bleek dat enkele locaties niet meer met regulier onderhoud zijn te herstellen. Daar is reconstructie nodig.

Het gaat om:

• 't Bruggelaar;
• de Gooyaarsdijk;
• de fietspaden langs de Heusdensebaan.

Ook de Monseigneur Verhoevenlaan en de Tilburgseweg, tussen de rotonde Moergestelseweg en de Monseigneur Verhoevenlaan, maken onderdeel uit van deze opgave. Omdat hier ook de riolering moet worden vervangen, voeren we deze werkzaamheden uit als reconstructie.

Deze projecten staan in 2027 op de planning.

Tot dit areaal behoren ongeveer 50 bruggen, vlonders en geluidschermen.

Het beheer van deze objecten is op orde. Via een raamovereenkomst houden we het onderhoud jaarlijks op peil.

Een uitzondering vormt de fietsbrug aan de Waterhoefweg. Uit inspecties in 2026 bleek dat de liggers sterk zijn aangetast door houtrot. Daarom vervangen we deze in 2027.

Wij beheren ongeveer 8.300 lichtmasten. Ongeveer 2500 lichtmasten zijn nog geen LED.

In 2027 zetten we verdere stappen in de verduurzaming van de openbare verlichting. Armaturen die nog geen LED-verlichting hebben, vervangen we door LED.

Ook starten we met het verwijderen van onnodige verlichting in het buitengebied.

Eind 2027 verwachten we dat 80% van het areaal is voorzien van LED-verlichting. De resterende 20% volgt in het jaar daarna.

Oisterwijk beschikt over een omvangrijk groenareaal. Wij beheren ongeveer:

• 43.000 bomen;
• meer dan 40 hectare gazon;
• 250.000 m² beplanting;
• 200 kilometer bermen.

De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder in de openbare ruimte. Vooral ons bomenbestand ondervindt hiervan effecten.

Uit inspecties blijkt dat sprake is van achterstallig onderhoud. Hierdoor nemen veiligheidsrisico’s toe en wordt het lastiger om aan de wettelijke zorgplicht te voldoen.

Om deze achterstand weg te werken voeren we een uitgebreid project uit. Daarbij combineren we inspecties, onderzoeken, snoeiwerkzaamheden en herplant.

Het doel is om eind 2027 weer te beschikken over een veilig en beheersbaar bomenbestand.

Daarnaast is vanaf 2027 structureel extra budget nodig voor het beheer van bomen. Door de toenemende leeftijd van het bomenbestand en de effecten van klimaatverandering zijn de huidige beheerbudgetten niet langer voldoende.

Extra middelen zijn nodig voor controles, snoeiwerkzaamheden en vervanging van bomen. Zonder structurele uitbreiding van het budget ontstaan opnieuw onderhoudsachterstanden.

Onder riolering en stedelijk water vallen het beheer en onderhoud van het gemeentelijke vrijvervalriool en drukriool.

Daarnaast zorgen wij voor:

• de afvoer van regenwater;
• het beheer van sloten;
• het beheer van waterretenties.

Een goed functionerend systeem helpt ons om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Een goed infiltrerend systeem beperkt droogte. Bij hevige neerslag moet voldoende ruimte aanwezig zijn om water te bergen en af te voeren naar de juiste locaties.

In 2027 starten we een breed onderzoek naar de staat van onze open watersystemen, zoals sloten, duikers en retenties. Daarmee brengen we knelpunten en eventueel achterstallig onderhoud in beeld.

Een belangrijk speerpunt is het opsporen en herstellen van verkeerd aangesloten huisaansluitingen. Vooral in het buitengebied veroorzaken deze aansluitingen storingen en extra belasting van het drukriool.

Met deze maatregelen verminderen we de belasting van het systeem en besparen we op energie- en onderhoudskosten.

Vastgoedbeleid

In 2027 leggen wij, in lijn met de actualisatie van het accommodatiebeleid, een voorstel voor een geactualiseerd vastgoedbeleid voor. Wij beheren en onderhouden een brede vastgoedportefeuille. Hieronder vallen onder meer het gemeentekantoor, het raadhuis, onderwijsgebouwen, sportfaciliteiten, culture instellingen en maatschappelijke accommodaties. Goed onderhoud is belangrijk. Het zorgt voor veilige, functionele en duurzame gebouwen. Ook draagt het bij aan een doelmatige inzet van middelen.  

Doelstellingen

Het vastgoedonderhoud is gericht op:

- Het waarborgen van de veiligheid en gezondheid van gebruikers.
- Het behouden en verbeteren van de technische staat van gebouwen.
- Het voldoen aan wettelijke verplichtingen en normen.
- Het efficiënt inzetten van middelen op basis van lange termijnplanning.
- Het faciliteren van maatschappelijke en bestuurlijke functies.

Uitgangspunten

Planmatig onderhoud

Wettelijke kaders

Alle onderhoudswerkzaamheden voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. Hieronder vallen onder andere het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), brandveiligheidsvoorschriften en milieuwetgeving. Wij zorgen ervoor dat ons vastgoed voldoet aan actuele eisen voor veiligheid, toegankelijkheid en energieprestatie. 

Toegankelijkheid

Wij streven ernaar dat onze gebouwen toegankelijk zijn voor iedereen. Dit geldt ook voor mensen meteen fysieke, visuele, auditieve of cognitieve beperking. Bij onderhoud en renovatie houden wij rekening met toegankelijkheidsnormen. Voorbeelden hiervan zijn drempelvrije ingangen, automatische deuren, aangepaste sanitaire voorzieningen en duidelijke bewegwijzering. Zo dragen wij bij aan inclusiviteit en gelijke toegang tot gemeentelijke diensten en voorzieningen. 

Duurzaamheid

Bij renovatie en vervanging kiezen wij, waar mogelijk, voor energiezuinige en toekomstbestendige oplossingen. Denk aan isolatiemaatregelen, efficiënte installaties en het gebruik van circulaire materialen. 

Transparantie en verantwoording

Het vastgoedbeheer is transparant en controleerbaar. Wij rapporteren over de staat van het vastgoed, uitgevoerde werkzaamheden en financiële bestedingen. Zo dragen wij bij aan goed bestuur en publieke verantwoording.